محمد مهريار
403
فرهنگ جامع نامها و آباديهاى كهن اصفهان ( فارسى )
آوردهاند . اين ديه در سال 1345 ( آمار ملاك اين فرهنگ ) 136 نفر جمعيت داشته است . كه در جنب ساير ديههاى اين دهستان نسبتا ديهى بزرگ به شمار مىآيد . « 1 » دربارهء جامعهشناسى و ويژگيهاى دهستانهاى يزد و بهويژه دهستان رباطات ما در اين فرهنگ مفصل صحبت كردهايم . اجمالا سرتاسر اين ناحيه بايد از آب قنات مشروب شود و قناتها هم دايما كمآب مىشود و جمعيت از آنجا گريزان و نتيجه اينكه رشد اقتصادى كند مىگردد . در همهء ديهها يا لهجه و زبان خاصى وجود دارد و يا عجالتا صبغهاى از زبان كهن به روشنى آشكار است . مردم ناحيه از خصايص نژادى با ثبات و مستحكم كموبيش بهرهمند هستند و به همين دليل توانستهاند در دل اين درياى سوزان ريگزار كوير ديههايى به اين پايدارى و استوارى بنياد نهند . نوع معيشت آنها و نوع معمارى و ساختمانهاى آنها نيز همه به هم مربوط است و وضع و حالت دلاويز و خاصى به اين ديهها مىبخشد ؛ ولى ما مىپردازيم به مقصود خودمان يعنى نام ديه . واژهشناسى : ديزرون تلفظ عاميانه و رايج معمول اين نواحى است كه « ديزران » را « ديزرون » تلفظ مىكنند ، يعنى الف ماقبل آخر با امالهء « واو » تلفظ مىشود . در تقطيع اين واژه اجزاى « دى + ز + ر + ان » ديده مىشود . جزء اول « دى » همان صورت تلفظ تخفيف يافتهء ديه و ده است و جزء دوم « زى » باز تخفيف يافتهء زيستن و اين هر دو همانهاست كه در ديزى و ديزه از پيش گفتيم و جزء سوم « ر » حرف وقايه است به اين صورت كه « دىزى » بايد با جزء آخر « ان » تلفظ شود كه دشوارى گفتار يعنى تتابع حروف مصوت پيدا مىشود و تلفظ دشوار مىگردد . پس حرف « ر » بهعنوان هموند ( وقايه ) دخالت مىكند و تلفظ آسان مىشود . پس ديزرون ما به صورت صحيح « ده + زى + ر + ان » - « ديزران » است يا « دزيران » يعنى جايى كه زيستگاه آدميان ديهنشين است و اشباه و نظاير بسيار هم در اطراف مملكت از اين قبيل تلفظ داريم ، مانند ديزك ( تفرش ) ، ديزكوه ( رودبار ) ، ديزو ( مشكينشهر ) ، ديزه ( مرند ) ، ديزج ( همدان ) ، و ديزركلا ( نوشهر ) . پيش از پايان اين گفتار اين نكته را نيز تذكر دهيم كه بيش از 300 محل در كشور با كلمهء ده و دى آغاز شده است از قبيل دهناب ( بندرعباس ، هشترود ،
--> ( 1 ) - ن . ك . به : نشريهء 289 م . آ . ا .